Tasarım Nedir? Nasıl Korunur?
“Tasarım, bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya estetik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder.”
Endüstriyel tasarımlar 554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile korunmaktadır.
İlgili KHK' nin 5. Maddesi uyarınca tasarımların tescilinde iki kritere dikkat edilir. Bunlar YENİLİK ve AYIRT EDİCİ NİTELİKTE olmaktır. Kısaca "yenilik" kriteri başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış yani piyasaya sunulmamış, satılmamış, sergilenmemiş, kullanılmamış, açıklanmamış, tanıtılmamış olunmasıdır. Diğer kriter olan "ayırt edici niteliğe sahip" olma ise, söz konusu tasarım konusunda bilgi sahibi olan kullanıcı için mevcut başvuru konusu tasarım ile daha öncekiler arasında ayırt edilebilir bir fark olması durumudur. Ayırt edici niteliğin varlığının tespitinde mevcut tasarım ile öncekilerin kıyaslanması yapılırken tasarımların farklarından ziyade, ortak özelliklerine bakılır. Öte yandan, tasarım ürün ile ilgili doğal ve olağan bir gelişme sonucu ortaya çıkmışsa yani tasarımcının yaratıcılığı söz konusu değil veya sınırlı ise, bu tasarımlar tescil konusu olamaz.
Uluslararası Locarno Sınıflandırmasına göre, aynı sınıf ve alt sınıfta yer alması halinde birden çok tasarım tek bir başvuruda toplanabilir. Örneğin, ikili üçlü koltuk takımları, giyim eşyaları, kumaş desenleri gibi. Sınıflandırma toplam 32 ana sınıf ve bunların kendi içinde ayrıldığı alt sınıflardan oluşmaktadır. |
Tescil Süreci?
Tasarımın tescili için başvurulacak resmi kurum, Türk Patent Enstitüsü'dür. Şekli şartlar açısından Türk Patent Enstitüsü'nce incelenen ve bu aşamayı geçen başvurular aylık olarak yayınlanan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde ilan edilerek, üçüncü kişilerin itirazlarına açılmaktadır. Başvuru sahibinin talebi halinde tasarım tescillerinin yayını, başvuru tarihinden itibaren 30 aya kadar ertelenebilmekte, böylece özellikle hızla değişen sektörlerde (örneğin giyim), tasarımın kamuya açıklanma süreci uzayabilmektedir. Üçüncü kişilerin itirazlarının mutlaka somut gerekçelere ve delillere (tarihli belgeler) dayandırılması gerekmektedir. Yapılan itirazlar Türk Patent Enstitüsü tarafından incelenerek bir karar verilmekte ve yayınlanan tasarım tescillerinin kısmen veya tamamen iptali söz konusu olabilmektedir. Enstitünün kararlarına karşı MAİL Fikri Haklar Mahkemesi'nde dava açılabilmektedir. |
